Door één simpele schrijftips kun je al beter leren schrijven. Zo las ik ooit dat de beroemde auteur Jeroen Brouwers vindt dat je jezelf geen schrijver mag noemen als op een pagina meer dan drie keer het woordje ‘maar’ gebruikt. Het maakte me ervan bewust dat ik veel meer woorden uit mijn teksten kan schrappen dan ik altijd dacht.

Beter leren schrijven: 101 schrijftips

Onderaan deze pagina vind je een voorraad artikelen waarin ik meer dan 100 concrete schrijftips geef.  Je kunt ze gebruiken om elke denkbare tekst te verbeteren: of het nu een artikel is voor de plaatselijke krant, of een mailtje aan de buurvrouw, of de inleiding van je scriptie. Kortom: dit is dé plek om beter te leren schrijven.

Als je weinig tijd hebt, lees dan in ieder geval deze posts. Bovenaan staat het stuk over de tip van Jeroen Brouwers.

  1. Deze 21 woorden moet ik vaker schrappen – en jij ook
  2. Dit is de moeder aller schrijftips – en je maakt je er te gemakkelijk vanaf
  3. Deze 7 schrijfregels kun je aan je laars lappen

Beter leren schrijven? Hieronder vind je alle tips

Waarom het advies ‘schrijven is schrappen’ soms averechts werkt

| Schrijftips algemeen | Geen reacties
Laatst werd ik om de oren geslagen met één van mijn eigen adviezen. ‘Dit snap ik niet’’, riep een deelnemer aan één van mijn schrijfcursussen. “Je beweert zelf altijd op je blog: schrijven is schrappen.  En nu zeg je dat ik mijn tekst langer moet maken. Ik kwam hier juist…

Filmpje: deze woorden moet je vaker schrappen

| Schrijftips algemeen | Geen reacties
Schrijven is schrappen. Maar welke woorden haald je dan precies uit je tekst? In de onderstaande video geef ik antwoord op die vraag. Het filmpje is een aanvulling bij mijn artikel over 21 woorden die je vaker kunt schrappen. Het is één van de meest gelezen blogs op Schrijfvis. Lees…
wanneer gebruik je een komma?

Wanneer gebruik je een komma? – Een stoomcursus van 5 minuten om de vaart in je verhaal te houden

| Schrijftips algemeen | 18 reacties
Een kommaneuker zou ik mezelf niet noemen (ja, dat woord staat echt in het woordenboek). Maar ik moet toegeven dat ik soms iets te gehecht ben aan het leesteken waarmee je een zin in stukjes hakt. Wanneer gebruik je een komma nu eigenlijk op de juiste manier?   In mijn…
signaalwoorden

Dit zijn signaalwoorden – je kunt ze beschouwen als de verkeersborden van je tekst

| Schrijftips algemeen | Geen reacties
In deze blog lees je wat signaalwoorden zijn, hoe deze woorden je tekst kunnen maken of breken, maar ook hoe je een dode hond kloont. (In de de vorige zin zaten trouwens drie signaalwoorden) Signaalwoorden zijn woorden zoals toen, of, maar, ook, of, dus, daardoor, ondanks, daarnaast en tegelijkertijd. Je…

Waarom je bijvoeglijke naamwoorden soms beter kunt schrappen uit je tekst

| Schrijftips algemeen | 2 reacties
Gebruik geen bijvoeglijke naamwoorden als ze overbodig zijn. Dat is één van de eerste lessen voor mensen die aantrekkelijk willen schrijven. Roald Dahl geeft deze tip bijvoorbeeld in een brief uit 1980, waarin hij één van zijn lezers advies geeft over aantrekkelijk schrijven en het gebruik van adjectieven (zo worden…

Dit is waarom freelance schrijvers een voorbeeld moeten nemen aan middeleeuwse sprooksprekers

| Schrijftips algemeen | Geen reacties
Het clichébeeld van de arme schrijver is een fabeltje. We houden het al te lang in stand. Geld verdienen met schrijven is in deze tijd makkelijker ooit. Tenminste, als je beseft welke positie je historisch gezien hebt als schrijver. En als je begrijpt hoeveel je teksten waard zijn.  Dat laatste is…
tekst redigeren

Staan de belangrijke woorden in je tekst wel op de juiste plek?

| Schrijftips algemeen | 4 reacties
‘Drie keer woordwaarde!' Een eindredacteur bij een huis-aan-huiskrant waar ik als student werkte, riep dat vaak over de redactie. De man sleutelde bij het redigeren van artikelen graag aan de zinsopbouw (lees hier 7 tips) van andere journalisten. Hij vergeleek het met scrabble. ‘Je kunt extra scoren met je tekst als je belangrijke…
blokkade

Deze blokkade moet je overwinnen als je beter wilt schrijven

| Schrijftips algemeen | Geen reacties
“Je spreekstem zit te hoog”, zei de zangeres waarmee ik een tijdje verkering had. “Hoe bedoel je?”, vroeg ik. “Je spreekt vanuit je keel. Je stem zou beter klinken als je meer je middenrif meer gebruikt. Misschien leer ik je dat nog wel eens.” Ik haalde mijn schouders op. “Van…
boeken-top-10

De Schrijfvis boeken top 10 – en een overzicht van de boeken die ik nu lees

| Schrijftips algemeen | 9 reacties
Welkom in mijn boeken top 10. Hieronder vind je mijn 10 favoriete boeken (fictie) van de afgelopen twaalf maanden, aangevuld met de titel die nu op mijn nachtkastje ligt. Hopelijk heb je ook boekentips voor mij. Laat ze achter in de comments. En denk eraan: ‘Als je geen tijd hebt…
Stad_der_blinden

De stad der blinden – minirecensie met schrijftips

| Schrijftips algemeen | Geen reacties
Van welke boeken word je een betere schrijver? Als experiment publiceer ik hier af en toe een minirecensie van een roman of thriller die me raakte, en waarvan ik nieuwe inzichten opdeed over schrijven. Stel je voor: je staat met de auto voor een stoplicht en je wordt plotseling blind.…
zinsopbouw

7 tips voor zinsopbouw – Met dit doodsimpele schrijfrecept schrijf je mooiere en begrijpelijkere zinnen

| Schrijftips algemeen | 3 reacties
Wat is de kortste zin die je kunt formuleren in het Nederlands? Het antwoord vind je onderaan dit artikel. Maar je leest ook over lustopwekkende raketten en je krijgt een doodsimpel recept voor een betere zinsopbouw van Stephen King. Ik was lange tijd niet zo bezig met zinsopbouw. Mijn zinnen…
freelance schrijver

Focus je niet op visitekaartjes – Deze 27 tips helpen je een veelgevraagd freelance schrijver te worden

| Schrijftips algemeen | 3 reacties
Pas op, aan deze lijst met freelance schrijftips kleeft een klein risico.  Ik werk weliswaar al vijftien jaar als journalist en freelance schrijver, en ik zat nooit om opdrachten verlegen. Maar ik heb wel een ander probleem gehad: een overschot aan werk. Ik schreef zo veel dat ik bijna bezweek…
zintuiglijk-schrijven

Zintuiglijk schrijven – 7 schrijftechnieken om je lezers te prikkelen

| Boek schrijven, Schrijftips algemeen | Geen reacties
Toen ik vorige week mijn laptop openklapte in de Coffee Company, ving ik een flard op van een gesprek dat een vreemde kalmerende werking op me had. Een jongen die naast me zat, vertelde een vriend over zijn wintersport. Maar zijn verhaal ging niet over skiën of pares-ski, hij vertelde…

Advies van van een bestseller schrijvende wetenschapsjournalist: laat informatie wég

| Schrijftips algemeen | Geen reacties
Sla De deeltjesdierentuin van Jean-Paul Keulen open en je krijgt het gevoel dat je de kleinste deeltjes uit het heelal opeens kunt aanraken. Dit is de eerste alinea. ‘Als je zo om je heen kijkt, is het moeilijk voor te stellen dat alles wat je ziet – dit boek, je handen,…
overtuigend schrijven

Met dit gedachte-experiment kun je je teksten spectaculair verbeteren (maar het vereist veel oefening)

| Schrijftips algemeen | Eén reactie
Wees eens niet jezelf. Als we contact willen maken met onbekenden - bijvoorbeeld op een belangrijk sollicitatiegesprek of op een blind-date - geven we elkaar vaak het advies  'gewoon onszelf' te blijven'. Maar als we een poging doen tot overtuigend schrijven om lezers te trekken zijn we vaak juist te veel onszelf.…
schrijftips

Dit is de moeder aller schrijftips – en jij maakt je er te makkelijk van af

| Schrijftips algemeen | 4 reacties
De moeder aller schrijftips wordt vaak onderschat. Ze valt niet op. Je krijgt deze tip vaak terloops te horen in een reeks van op- en aanmerkingen op een artikel, misschien zelfs meerdere malen. Maar de kans is groot dat je je er dan toch nog te makkelijk van af maakt.…
helder schrijven

Helder schrijven? Vermijd deze 11 veel gebruikte ‘smurfwoorden’

| Schrijftips algemeen | 3 reacties
Ik lijd soms aan een symptoom van een veel voorkomende schrijfziekte. Het komt meestal opzetten als ik snel een nieuwsbericht schrijf. Neem deze zin uit een stukje over de gemiddelde woordenschat van mensen. De proefpersonen moesten zo snel mogelijk aangeven welke woorden ze kenden en welke woorden volgens hen niet bestonden. Of…
blockchain

Nooit meer plagiaat? Hoe schrijvers kunnen profiteren van de techniek achter Bitcoin

| Schrijftips algemeen | Eén reactie
* Als je een citaat uit dit artikel op je eigen blog of Facebook-tijdlijn, dan wordt er doormiddel van blockchain automatisch 25 euro van je rekening geschreven voor het intellectueel eigendomsrecht. Natuurlijk is dit onzin – je betaalt helemaal niets voor artikelen op Schrijfvis.  Maar over een paar jaar kun…
eerste zin

De 7 eigenschappen van onweerstaanbare eerste zinnen

| Schrijftips algemeen | 5 reacties
Soms staat de eerste zin van je artikel, blog of boek op de verkeerde plek. Het overkwam mij bij het schrijven van dit stuk over 'hersendoping' voor Intermediair (drie pillen, twaalf uur werk). Het begint iets te afstandelijk en abstract door de eerste zin. Schrijven onder invloed, het moet een eenmalig…

Letterlijk? Ziek? Deze 5 woorden hebben steeds vaker een alternatieve betekenis – ook in teksten

| Schrijftips algemeen | Eén reactie
Hoe vaak gebeurt het dat iemand letterlijk met zijn neus in de boter valt? Volgens het Eindhovens Dagblad is het voetballer Bart Ramselaar laatst overkomen. Tenminste, als je het woord letterlijk ook letterlijk opvat. In deze post bespreek ik vijf woorden die in spreektaal langzamerhand een nieuwe betekenis hebben gekregen.…
cadeaus voor schrijvers

12 originele cadeaus voor schrijvers (en het meest nutteloze cadeau aller tijden)

| Schrijftips algemeen | 2 reacties
Voordat ik mijn lijstje deel met de beste cadeaus voor schrijvers: eerst aandacht voor het meest zinloze geschenk dat ik ooit ontving. Het heeft een vacht, een usb-stekker en gaat harder lopen als je sneller typt. Ik kreeg deze USB-hamster voor de grap van collega's toen ik in 2009 vertrok…
hen of hun

Hen of hun? Waarom je snel in de fout gaat met deze verwarrende taalregel

| Schrijftips algemeen | Geen reacties
Wanneer schrijf je hen en wanneer schrijf je hun? Ik durf te stellen dat ik de meeste spellingregels goed begrijp. En na tien jaar werkervaring als journalist zou je denken dat ik ook deze taalregel wel onder de knie heb. Maar tot mijn schaamte maak ik bij de keuze voor…
zinslengte

Dit is de ideale zinslengte als je teksten voor een breed publiek schrijft

| Schrijftips algemeen | Eén reactie
Bestaat er een ideale zinslengte? Zelf houd ik me bij het schrijven nooit bezig met de lengte van mijn zinnen. Maar schrijver Jan Brokken beschrijft in zijn geweldige schrijfboek  De wil en de weg hoe hij op de School van Journalistiek werd gedrild om een gemiddelde zinslengte van 15 woorden aan te…

Mini-podcast over contaminaties – mag je schrijven ‘ik heb dat uitgeprint’?

| Schrijftips algemeen | Geen reacties
Schrijfvis heeft iets nieuws. In de mini-podcast 'Schrijfvis doet iets met taal' bespreek ik samen met taalkundige Wouter van Wingerden (van het blog doetietsmettaal.nl) in drie minuten een interessante taal- of schrijfkwestie. In deze uitzending: contaminaties.
contaminatie

Contaminatie-alert: met deze 7 uitdrukkingen ga je snel in de fout ‘als schrijver zijnde’

| Schrijftips algemeen | Eén reactie
Als schrijver maak je geen sterke indruk wanneer je twee uitdrukkingen door elkaar haalt en combineert tot een niet bestaand werkwoord of gezegde (een contaminatie heet dat, er zit er ook één in de kop van dit artikel). Toch ging ik in mijn eerste interview over mijn thriller Savelsbos bijna in de fout.…
nee zeggen

Waarom ik vaker nee moet zeggen op mijn werk – en jij ook

| Schrijftips algemeen | Geen reacties
In deze post lees je waarom ik Tommy Wieringa maar een aansteller vond,  hoe ik mezelf bijna over de kop werkte en hoe nee zeggen je populairder kan maken… Het begon met een telefoongesprek. ‘Ik kan het hem vragen, maar ik ben bang dat hij nee zegt’, zei de man…
over-mij-pagina

Waarom je beter in het midden kunt beginnen bij het schrijven

| Schrijftips algemeen | Eén reactie
Ik barstte van het zelfvertrouwen toen ik vorig jaar voor het eerst een over-mij-pagina opstelde voor een blogje over praatjes maken dat inmiddels alweer offline is. Met tien jaar ervaring als schrijvend journalist op zak, zou ik dat introductietekstje wel even uit mijn mouw schudden. Maar toen ik een vriend een…
column schrijven

Dit is hoe NRC-columnist Rosanne Hertzberger haar vlijmscherpe columns schrijft

| Schrijftips algemeen | Eén reactie
In deze post krijg je een lesje column schrijven van Rosanne Hertzberger. Maar eerst vertel ik waarom ik altijd ruzie met haar maak. Want ik beken: Rosanne kan het bloed onder mijn nagels vandaan halen. We hebben allebei een flexplek in de coworkingspace Nomadz in Den Haag. Ik werk meestal…
dt-fouten

Waarom iedereen dt-fouten maakt + 5 tips om ze op te sporen

| Schrijftips algemeen | 12 reacties
Eind vorig jaar stuurde ik naar ruim 2000 mensen een e-mail waarvoor ik me nog steeds beetje schaam. In mijn wekelijkse nieuwsbrief, de Schrijfvis schreef ik: passieve zinnen zijn een soort parasieten die het leven uit je teksten zuigen. Hier lees je hoe je ze vermijd. Pas toen ik op…
boeken over schrijven

22 boeken over schrijven en de lessen die ik ervan leerde

| Schrijftips algemeen | 6 reacties
Boeken over schrijven zijn er in overvloed. Maar ze zijn niet allemaal even goed. Of, in de woorden van Stephen King: ‘De meeste boeken over schrijven staan bol van de onzin. (…) Romanschrijvers, ikzelf niet uitgezonderd, begrijpen niet veel van wat ze doen – niet waarom het werkt als het…
begin een zin

‘Begin een zin nooit met…’ – 7 schrijfregels die je beter kunt negeren

| Schrijftips algemeen | 6 reacties
‘Begin een zin nooit met ik’ 'Begin een zin nooit met maar' In dit stuk lees je waarom de best verkopende schrijvers dit soort schrijfregels aan hun laars lappen en waarom je dat zelf ook zou moeten doen. Maar eerst vertel ik over een advies van mijn oude schoolmeester Jacques.
topische zin

Topische zinnen schrijven – 6 tips voor meer spanning en structuur in je tekst

| Schrijftips algemeen | Eén reactie
"Weet je niet wat een topische zin is?", vroeg één van mijn collega-journalisten laatst wat verbaasd toen we het over het schrijven van een achtergrondartikel hadden. Ik had nog nooit van de term gehoord. "Je gebruikt al topische zinnen, dat weet ik zeker", zei mijn collega. "Ook al noem je…

Tangconstructies – 5 tips om ze te vermijden

| Schrijftips algemeen | 6 reacties
In deze blog vertel ik je wat tangconstructies zijn, hoe je ze vermijd en waarom je ze soms ook gewoon moet laten staan, net als de beroemde schrijfster Virginia Woolf (zie foto). Ik dacht altijd dat ik tangconstructies bijna automatisch vermeed bij het schrijven van artikelen. Maar toen ik wat oude…
opzet van een artikel

Zes dingen die je moet weten voordat je een artikel gaat schrijven

| Schrijftips algemeen | 2 reacties
'Niet meer vergeten: opzet van je artikel maken', die woorden staan in rood op het whiteboard boven mijn bureau. Hieronder lees je waarom ze me uren aan overbodig werk kunnen besparen en hoe je een goede artikelopzet maakt. Begin oktober stond mijn artikel 'Geheugen-hacker' op de cover van het Sir Edmund-katern in…
beeldend schrijven

Beeldend schrijven? Vermijd deze 10 werkwoorden

| Schrijftips algemeen | 5 reacties
Beeldend schrijven is een goede manier om lezers een verhaal in te trekken. In deze opening van een verhaal voor Quest (eerste versie) koos ik daarom voor een scene waarin twee mannen door een regenwoud trekken op zoek naar een zeldzame stof die malaria kan genezen, maar er gaat iets mis…
clichés

Clichés in je tekst, hoe kom je er vanaf? – interview met schrijver Peter Zantingh

| Boek schrijven, Schrijftips algemeen | Geen reacties
Schrijver en NRC-journalist Peter Zantingh publiceerde onlangs een boek dat barst van de clichés. Het gaat namelijk over voetbaltaal. In We vergaten te voetballen analyseert hij op een grappige manier de meest opvallende uitspraken van voetballers, voetbaltrainers en voetbalverslaggevers. Er zitten veel clichés bij: 'Dat is een doelpunt uit het…
sneller schrijven

Sneller schrijven: 11 tips en een vreemde natuurwet om rekening mee te houden

| Schrijftips algemeen | 2 reacties
Misschien kan ik beter conducteur worden. Steeds als ik een lange treinreis maak, verbaas ik me mezelf met een paar efficiënte werkuren. Zittend op een een krap treinbankje, kan ik op de op één of andere manier sneller schrijven dan achter mijn bureau. In dit artikel leg ik uit hoe…
passieve zinnen

Hoe passieve zinnen je teksten onnodig saai maken – 6 inzichten voor minder wolligheid

| Schrijftips algemeen | 36 reacties
'Timide schrijvers houden van passieve zinnen, net als timide minnaars van passieve bedpartners houden. Stephen King - Over Leven en Schrijven Deze quote schoot door mijn hoofd toen ik onlangs de eerste versie van een artikel teruglas dat ik schreef voor Quest.  Het stuk ging over kinine, een medicijn tegen…
reisverhaal schrijven, reisjournalistiek

Reisverhaal schrijven? Begin alsjeblieft niet over de aardige bevolking

| Schrijftips algemeen | Geen reacties
Ga je een reisverhaal schrijven? Zet dan alsjeblieft niet in je artikel dat de bevolking zo aardig is. Dat is zomaar een tip van Iris Hannema, ook wel 'de stoerdere versie van Floortje Dessing' genoemd. Als iemand weet hoe je een reisverhaal schrijft, is zij het. Hannema bezocht 100 landen en schreef verhalen voor…

Waarom je geïnterviewden niet te veel moet citeren in je artikelen

| Schrijftips algemeen | 5 reacties
Ik lees niet graag oude artikelen van mezelf, vooral vanwege de lange citaten. In mijn eerste jaren als journalist maakt ik consequent dezelfde fout bij het citeren van geïnterviewden: ik gaf ze te veel ruimte. De citaten in mijn artikel bestonden soms uit zes of zeven zinnen. De mensen die…
achtergrondartikel

Achtergrondartikel schrijven? De notendop-alinea maakt of breekt je verhaal

| Schrijftips algemeen | 2 reacties
Als ik vastloop bij het schrijven van een achtergrondartikel, gebeurt dat meestal in de derde of vierde alinea. Zo verslikte ik me een tijd geleden in een stuk voor KIJK.  Het artikel ging over de vraag waarom  chimpansees zo vaak gewelddadig gedrag vertonen naar elkaar. In de eerste alinea's schetste…
eindredacteur

Hoe ga je om met kritiek van een eindredacteur? – 7 geboden

| Schrijftips algemeen | 6 reacties
'Het is kinderachtig', zei een collega laatst tegen me. 'Maar als ik een een mailtje krijg van een eindredacteur met wijzigingen in mijn artikel, is mijn eerste reactie: Wel verdomme! Wat een onzin!' 'Later besef ik altijd dat de eindredacteur eigenlijk wel een punt heeft en mail ik iets braafs terug.' Zelf…
synoniemen zoeken

Synoniemen zoeken: 11 tips voor gevarieerd woordgebruik in je teksten

| Schrijftips algemeen | Geen reacties
"Je moet dit niet verder vertellen", zei een collega-journalist laatst tegen me. "Maar als ik een artikel schrijf en te vaak hetzelfde woord gebruik, speel ik een beetje vals bij het zoeken naar synoniemen." Mijn interesse was onmiddellijk gewekt door die mysterieuze uitspraak. Iedere schrijver of journalist, probeert in zijn teksten…
Eerste versie

Waarom een goede eerste versie vol fouten zit (en je die niet meteen moet verbeteren)

| Schrijftips algemeen | Geen reacties
Vorig jaar vloog ik naar Seoul om een reportage te maken over een kliniek waar honden worden gekloond. Ik vertrok vrij plotseling, omdat ik de geboorte van een hond zou bijwonen (en geboortes lastig te plannen zijn). Niet handig, want diezelfde week moest ik een verhaal over het menselijk biologisch ritme…
schrijven is schrappen

Schrijven is schrappen: schrap deze 21 woorden uit je tekst

| Schrijftips algemeen | 42 reacties
Journalist en AKO-literatuurprijswinnaar Jeroen Brouwers hanteert een harde stelregel: wie vaker dan drie keer 'maar' op een pagina gebruikt, mag zich geen schrijver noemen.* Toen ik dat las, heb ik mijn laatste artikel voor de Volkskrant (over een bezoek aan Tsjernobyl) even onder de loep genomen. Daar ga ik meteen in…
artikel schrijven

Artikel schrijven? Begin met de kroegpraat-regel

| Schrijftips algemeen | Eén reactie
Wat heeft het schrijven van de eerste zinnen  van een artikel met bier te maken? Toen ik stage liep als journalist bij het populair wetenschappelijk tijdschrift KIJK had ik daar nooit over nagedacht. Urenlang zat ik te broeden op het begin van mijn eerste grote verhaal, een artikel over de geschiedenis van…
interviewen van wetenschappers

Wetenschappers interviewen: doe je liever dom voor dan slim (en 11 andere tips)

| Schrijftips algemeen | Eén reactie
Wetenschappers interviewen, het ging bij mij niet altijd van een leien dakje, ook al ben ik wetenschapsjournalist. Eén keer ben ik zelfs weggestuurd. Ik sprak met een scheikundige en vroeg hem wat gewone mensen aan zijn onderzoek zouden hebben, tot welke uitvindingen zou zijn studie kunnen leiden? Het gesprek liep…
Pitchen

Pitchen: waarom je soms op je bek moet gaan om artikelen te verkopen

| Schrijftips algemeen | 3 reacties
Mijn eerste ervaring met het pitchen van ideeën voor artikelen beleefde ik op de School voor Journalistiek. Ik vond mezelf heel wat en stuurde een paar voorstellen naar het populair wetenschappelijk tijdschrift KIJK. De hoofdredacteur antwoordde met een kort mailtje. 'We hebben niet zulke goede ervaringen met mensen van de…
artikel

Hoe brainstorm je voor een artikel? Over tijdmachines en cavia’s

| Schrijftips algemeen | Eén reactie
Twaalf jaar lang stelde ik het schrijven van een roman uit. Van mijn achttiende tot mijn dertigste wachtte ik op een briljante ingeving voor een plot. Maar die kwam niet. Ik zag mezelf al zitten in het bejaardentehuis als tachtigjarige, pratend over het boek dat ik nooit had geschreven. Uiteindelijk besloot…