Heb jij het voorzetselvirus? Schrap deze 11 uitdrukkingen

By oktober 29th, 2020Schrijftips algemeen
voorzetseluitdrukkingen

Dit artikel gaat over voorzetseluitdrukkingen, maar eerst wil ik het met je hebben over een kleine ergernis en een mail van een oplichter.

Ken je het spel hints? Zelf vind ik het verschrikkelijk. Je moet een woord uitbeelden zonder te praten, bijvoorbeeld: appel of wielrenner. En terwijl jij fietsbewegingen maakt, of doet alsof je een appel eet, moeten de andere spelers raden wat je bedoelt. Gênant.

Maar dit spelletje kun je op een subtielere manier ook met taal spelen. Laatst kreeg ik een bekende phishing-mail. Het nepbericht was zogenaamd verstuurd door de inspectie van het ministerie van VWS

De oplichters die het tekstje schreven, mogen van mij als straf voor eeuwig hints spelen in de hel. Want ik moet ze iets nageven: ze slagen er fantastisch in om het taalgebruik van ministeries te imiteren. Ik zou er bijna in trappen. Neem deze passage uit de brief. 

We hebben nog steeds geen antwoord van uw kant ontvangen met betrekking tot de klacht die wij hebben ingediend. 

In de zin staan twee prachtige voorbeelden van zogenoemde voorzetseluitdrukkingen: ‘van uw kant’ en met ‘betrekking tot’.

Wat zijn voorzetseluitdrukkingen?

Voorzetseluitdrukkingen zijn – zoals de naam al zegt – formuleringen die bol staan van de voorzetsels, zoals ‘in’, ‘als’, ‘voor’, ‘vanuit’, ‘enzovoorts’.

Ze duiken veel op in ambtelijke, juridische en zakelijke teksten, want mensen gebruiken voorzetseluitdrukkingen onbewust als ze proberen je te imponeren. Met ingewikkelde taal steken ze hun borst vooruit: kijk eens hoe officieel dit klinkt. Wel luisteren, hoor.

In werkelijkheid worden je teksten er langdradig en onbegrijpelijk van. Je lezers verdwalen in een woud van voorzetsels. Met voorzetseluitdrukkingen maak je iets eenvoudigs onnodig ingewikkeld. Je kunt ‘van uw kant’ en met ‘met betrekking tot’ gemakkelijk vervangen door woorden als ‘van’ en ‘over’. Kijk maar.

We hebben nog steeds geen antwoord van uw kant ontvangen met betrekking tot de klacht die wij hebben ingediend. 

Dat kan korter en begrijpelijker:

We hebben nog steeds geen antwoord van u ontvangen over de klacht die wij hebben ingediend. 

(Even tussendoor: wil je meer concrete schrijftips? Schrijf je in voor de Schrijfvis-nieuwsbrief)

Carlo Boszhard en 11 voorbeelden

Grappig eigenlijk dat fraudeurs het ambtelijke taaltje met voorzetseluitdrukkingen overnemen in phishing-mails. Deze stijl staat blijkbaar symbool voor de werkwijze van ambtenaren.  

Misschien opent het de ogen van de schrijvers op ministeries of juridische afdelingen. Het is alsof je wordt geïmiteerd door Carlo Boszhard bij de TV-kantine. Opeens hoor je zelf hoe vaak je een bepaald stopwoordje of taaltje gebruikt.      

Maar er is nog een lange weg te gaan. Veel ambtelijke, juridische en zakelijke teksten storten nog steeds een stortvloed van voorzetseluitdrukkingen over de lezer uit. (Lees dit bericht uit de Staatscourant maar even)

Ben jij besmet met het voorzetselvirus? Kijk of je één van de 11 meest voorkomende voorzetseluitdrukkingen gebruikt. En bedenk hoe je deze uitdrukkingen voortaan kan vervangen door korte en krachtige formuleringen.

(Dit is natuurlijk maar één detail waarmee je een ambtelijke of zakelijke tekst aantrekkelijker maakt. In mijn cursus Pakkend schrijven leer je de belangrijkste schrijftechnieken om elke tekst pakkender te maken, lees meer onder het artikel.)

1. Als gevolg van

De plant ging dood als gevolg van de droogte.

Dat kan korter.

De plant ging dood door de droogte.

2 – Door middel van

Frenkie de Jong zet Messi door middel van een slimme pass vrij voor de keeper. 

Houd het simpel, net als Frenkie.

Frenkie de Jong zette Messi met een slimme pass vrij voor de keeper. 

3- Met het oog op

Met het oog op het weer hebben we de skippybalwedstrijd voor 60-plussers afgelast.

Nee, schrijf niet als een gepensioneerde ambtenaar.

Vanwege het weer hebben we de skippybalwedstrijd voor 60-plussers afgelast.

4 – Van de zijde van 

De tekst op de toiletdeur is nog niet goedgekeurd van de zijde van het ministerie.

Hou het kort en krachtig:

De tekst op de toiletdeur is nog niet goedgekeurd door het ministerie.

5 – Ter gelegenheid van

Ter gelegenheid van ons dertigjarige huwelijk ontbijten we met pannenkoeken.

Het is een feestdag, geen voorzetseluitdrukking graag:

Vanwege ons dertigjarige huwelijk ontbijten we met pannenkoeken. 

6 – Ten gunste van

Dit is een uitkering ten gunste van gepensioneerde boksers. 

Een bokser zegt wat ‘ie bedoelt, dus niet zo omslachtig:

Dit is een uitkering voor gepensioneerde boksers. 

7 – Uit het oogpunt van

Uit het oogpunt van de bijbel mag je niet liegen. 

Schrijf niet zo uit de hoogte, even zonder voorzetseluitdrukking:

Volgens de bijbel mag je niet liegen. 

 8 – Ten behoeve van

Dit bankje is geplaatst ten behoeve van de ouderen in de buurt.

Ze begrijpen het ook wel met gewone taal:

Dit bankje is geplaatst voor de ouderen in de buurt. 

9.  Aan de hand van

Aan de hand van deze plattegrond kun je de geheime schat vinden.

Een echte Indiana Jones praat niet zo formeel:

Met deze plattegrond kun je de geheime schat vinden. 

10. Op grond van

De zwerver werd in het restaurant geweigerd op grond van zijn kleding.

Vermoei die arme man niet met voorzetseluitdrukkingen

De zwerver werd in het restaurant geweigerd vanwege zijn kleding.

11. In het bijzonder

De papegaai in de dierentuin stond in het bijzonder bekend om één uitroep: ‘oprotten!’ 

Deze vogel houdt van simpele taal, dus doe niet zo uit de hoogte met je voorzetseluitdrukking:

De papegaai in de dierentuin stond vooral bekend om één uitroep: ‘oprotten!’

Was je je niet zo bewust van voorzetseluitdrukkingen? Dat is niet zo gek. Op school leerde je waarschijnlijk vooral om grammaticaal correct te schrijven. Maar heb je ook geleerd hoe je lezers bij de lurven pakt en een tekst aantrekkelijk maakt? Waarschijnlijk niet.

In mijn cursus pakkend schrijven raak je vertrouwd met de belangrijkste schrijftechnieken voor pakkende teksten die mensen wél willen lezen.

Volg de cursus Pakkend schrijven!

Lees alle algemene schrijftips, of in ieder geval deze 3:
Deze 21 woorden kun je altijd schrappen
Begrijpelijk schrijven – waarom voorkennis een vloek kan zijn
Waarom goede schrijvers zuinig zijn met bijvoeglijke naamwoorden

Geen schrijftips missen? Schrijf je in voor de Schrijfvis-nieuwsbrief en ontvang de beste schrijftips in je mailbox.

Wil je een boek schrijven? Abonneer je dan op de Boekschrijfvis – mijn speciale nieuwsbrief voor schrijvers van boeken en korte verhalen. 

Luister de Schrijfvis-podcast

Professionele schrijvers nemen je mee in hun schrijfproces zodat jij ervan kunt leren. Aflevering 1: kinderboekenschrijver Jozua Douglas

Online cursus: Topartikel

Wil je meer lezers trekken met je teksten? Volg dan mijn online cursus Topartikel – voor bloggers, tekstschrijvers en iedereen die lezers voor zich wil winnen met goed geschreven artikelen. In de video hieronder leg ik uit wat je leert in de cursus.

Klik op de oranje button hieronder voor meer informatie. Als je je inschrijft, krijg je meteen toegang tot de cursus Topartikel. En vanwege de corona-crisis geef ik je gratis persoonlijke feedback op het eerste artikel dat je met de cursus schrijft.

Online cursus Topartikel - bekijk, betaal en begin

Houd je van creatief schrijven? Volg dan online videoworkshop Korte verhalen schrijven – ontgrendel je verbeeldingBetaal en begin vandaag nog – al 250 mensen gingen je voor!

 

Dennis Rijnvis

About Dennis Rijnvis

Dennis Rijnvis, journalist voor onder meer De Volkskrant, Quest, Nu.nl en Psychologie Magazine. Maar ook schrijver van de thriller Savelsbos, uitgegeven door Cargo/De Bezige Bij. Op dit blog deel ik mijn inzichten en ervaringen op het gebied van schrijven.

Leave a Reply