Skip to main content

Zo doe je het licht aan in je tekst – 3 tips voor sterkere woordbeelden

By oktober 14th, 2021Schrijftips algemeen
woordbeeld

Wat zie je in je verbeelding als je het woord regen leest? Waarschijnlijk komen er meteen beelden in je hoofd opzetten. Misschien een dreigende lucht met donkere wolken, regendruppels in een vijver, of paraplu’s.

En dan nu: dezelfde vraag, maar dan bij het woord precipitatie? Daar moet je waarschijnlijk wat harder over nadenken. Zie je überhaupt iets?

Een woordbeeld is het eerst beeld wat in het hoofd van mensen ontstaat als ze een woord lezen. Bij sommige woorden is het helder. Lezen mensen over een paspoort, dan denken ze vrijwel zeker aan het rode boekje dat iedere Nederlander bij de douane moet laten zien. Komen je lezers het woord hondendrol tegen, dan zien – en ruiken ze misschien ook wel – een opgekruld dampende stuk stront. 

(Met deze woorden zet je trouwens ook het geluid aan in je tekst)

Waarom een woordbeeld belangrijk is

Bij andere woorden is het woordbeeld waziger. Als mensen het woord hond lezen, zal de één aan een Duitse herder denken en de ander aan een poedel. En soms komt er helemaal geen beeld in het hoofd van je lezers. Als je veel woorden gebruikt die abstract zijn bijvoorbeeld. Denk aan: antecedent, mutatie, iteratie (en andere moeilijke woorden). Het beeld van je tekst gaat dan op zwart.

Dat geldt ook voor het woord precipitatie, dat ‘neerslag’ of ‘regen’ betekent. Meteorologen gebruiken de term soms als ze over neerslag schrijven. Maar het zal bij hun lezers weinig beelden oproepen. Als leek val je in slaap bij het lezen van het woord. Je hersenen dwalen af.

Voorkom dat in je eigen teksten. Gebruik zo veel mogelijk woorden met sterke woordbeelden. Je tekst gaat dan leven en je neemt je lezers mee in het verhaal. Je bent de regisseur van hun verbeelding. Je laat ze bij het haardvuur zitten, in een hondendrol stappen, of door een regenbui lopen. Maar als er te vaak een woord als precipitatie of iteratie voorbij komt, ben je de controle over hun beeld kwijt. Waarschijnlijk gaat het zelfs helemaal op zwart.

Weet je van jezelf dat je wollige teksten schrijft? Dit zijn de drie belangrijkste ingrepen om het licht in je tekst aan te zetten. 

1 – vervang ‘onzichtbare’ zelfstandige naamwoorden 

Scan je tekst op zelfstandige naamwoorden die je niet meteen voor je ziet. Verbeter het woordbeeld door een synoniem te zoeken dat wél tot de verbeelding spreekt.  

Niet:
De kooi in de dierentuin lag vol met feces. 

Wel: 
De kooi in de dierentuin lag vol met drollen. 

Niet: 
Op Schrijfvis vind je content over taal en schrijven 

Wel: 
Op Schrijfvis vind je verhalen over taal en schrijven

2 – Maak ‘makkelijke’ zelfstandige naamwoorden specifieker 

Gebruik niet de eerste zelfstandige naamwoorden die in je opkomen. Als je een straat in een woonwijk beschrijft, heb je het al snel over ‘huizen’, maar dat kan specifieker. Zijn het ‘villa’s’, ‘arbeidershuisjes’ , of ‘bouwvallen’. Durf dat te benoemen, speel met het woordbeeld van je lezer.  

Niet: 
Franka fietst op een slecht onderhouden fiets. 

Wel: 
Franka fietst op een rammelbak. 

Niet:
Het zit hier vol met insecten.

Wel:
Het zit hier vol met spinnen en vliegen.

3 –  Vervang saaie werkwoorden door levendige werkwoorden 

Vaak kun je formele of saaie werkwoorden vervangen door beeldende varianten. Het beeld dat je met een zin oproept wordt dan meteen sterker. 

Niet:
Hans fulmineert tegen de rechter 

Wel:
Hans vloekt en tiert tegen de rechter  

Lees ook:

– Zo zet je het geluid in je tekst aan
– Deze 21 woorden kun je altijd schrappen
– Vermijd deze twijfelwoorden in je tekst

Geen schrijftips missen? Schrijf je in voor de Schrijfvis-nieuwsbrief en ontvang de beste schrijftips in je mailbox.

Wil je een boek schrijven? Abonneer je dan op de Boekschrijfvis – mijn speciale nieuwsbrief voor schrijvers van boeken en korte verhalen. 

Wie is Schrijfvis eigenlijk? En wat kun je hier doen?

Klik op de button en neem een kijkje bij de cursussen: je kunt meteen beginnen!

Vergelijk de 4 schrijfcursussen die je meteen kunt volgen op Schrijfvis

Dit is mijn basiscursus: Pakkend Schrijven!

Schrijf je webteksten, rapporten, mailings of notities en heb je het gevoel dat ze aantrekkelijker kunnen? In mijn cursus Pakkend schrijven leer je de basistechnieken waarmee je elke tekst aantrekkelijker maakt. Bekijk nu deze cursus, tijdelijk slechts 79 euro!

Bekijk de cursus Pakkend schrijven

Voor gevorderden: cursus Storytelling in je tekst

Ga een stap verder en leer hoe je van je tekst een onweerstaanbaar verhaal maakt. In deze cursus oefen je met concrete schrijftechnieken die je steeds opnieuw kunt inzetten om je artikelen meer spanning, structuur en verrassing te geven.

Bekijk de cursus Storytelling in je tekst

Creatief schrijven? Ontgrendel je verbeelding

Houd je van creatief schrijven? Volg dan de online videoworkshop Korte verhalen schrijven – ontgrendel je verbeeldingBetaal en begin vandaag nog. Al 250 mensen gingen je voor! Na afloop heb je gegarandeerd een kort verhaal geschreven. Soms is een kort verhaal de eerste stap naar een boek.

Bekijk de cursus Kort verhaal - ontgrendel je verbeelding

Luister de Schrijfvis-podcast

Verrassende interviews met inspirerende schrijvers, copywriters, journalisten zoals Mensje van Keulen, Govert Schilling, Aartjan van Erkel, Jozua Douglas en de bekendste literair agent van Nederland.

Luister de podcast

.  

Dennis Rijnvis

About Dennis Rijnvis

Dennis Rijnvis, journalist voor onder meer De Volkskrant, Quest, Nu.nl en Psychologie Magazine. Maar ook schrijver van de thriller Savelsbos, uitgegeven door Cargo/De Bezige Bij. Op dit blog deel ik mijn inzichten en ervaringen op het gebied van schrijven.

Leave a Reply