Skip to main content

Hoe kunstmatige intelligentie schrijvers kan helpen (met een tip voor Stephen King)

By december 11th, 2022Schrijftips algemeen

Als je schrijver bent, voelt het misschien een beetje onheilspellend om te chatten met het nieuwe paradepaardje op het gebied van kunstmatige intelligentie, ChatGPT. Deze nieuwe chatbot kan namelijk zelfstandig teksten schrijven op basis van korte aanwijzingen. 

Universitaire docenten waarschuwen bijvoorbeeld al dat essays van de chatbot bijna niet zijn te onderscheiden van door mensen geschreven teksten.

Maar AI kan ook schrijven met humor. Een journalist van de NOS gaf bijvoorbeeld deze opdracht aan het programma: ‘schrijf een sarcastisch artikeltje over de uitvinding van hagelslag’. Het resultaat was verbluffend.

Maakt AI schrijvers overbodig?

Sommige technologie-experts zien in ChatGPT een voorbode van een toekomst waarin schrijvers overbodig zijn.

Dat verhaal spreekt natuurlijk tot de verbeelding. De angst dat machines de mens voorbij streven past in in het plot van klassieke sciencefiction-romans zoals Ik, robot van Isaac Asimov. Maar is het daarmee ook realistisch?

Als je zelf aan de slag gaat met ChatGPT kom je al snel tot een andere conclusie. De kunstmatige intelligentie levert pas echt goede resultaten bij een samenwerking met een menselijke schrijver. In dit artikel laat ik je zien hoe dat werkt.

Maar eerst even over die kant en klare teksten die ChatGPT uitspuwt. Hoe bruikbaar zijn die nu eigenlijk?

Waarom ChatGPT (nog) geen fantastische schrijver is 

Natuurlijk zijn de schrijfsels verbazingwekkend als je bedenkt dat er geen mens aan te pas is gekomen.

Ik gaf bijvoorbeeld de opdracht: ‘schrijf een korte samenvatting van het boek ‘It’ van Stephen King’. Dit was het resultaat.

 “It” is een horrorroman geschreven door Stephen King. Het verhaal draait om een groep tieners uit het stadje Derry die worden geconfronteerd met een duivelse, veranderende entiteit die bekendstaat als It. It kan alle vormen aannemen die het wil, maar kiest vaak de vorm van een clown genaamd Pennywise. De tieners moeten samenwerken om het wezen te bestrijden en de stad te redden.

Bron: ChatGPT

Niets op aan te merken. Maar de zijn vooral goed als ChatGPT kennis uit zijn database kan reproduceren tot een samenhangend verhaal. Bij creatieve schrijfopdrachten zijn de resultaten minder vlekkeloos.

Creatief schrijven over bladblazers volgens AI

Het eerder getoonde stukje over hagelslag is natuurlijk leuk om te lezen. Maar als je een van paar dezelfde opdrachten geeft, zie je al snel bepaalde patronen terugkomen én fouten terugkomen. 

Neem dit voorbeeld, waarin ik vroeg om een sarcastische tekst over de uitvinding van de bladblazer.

Hooray! We hebben eindelijk de uitvinding van de eeuw: de bladblazer! Want laten we eerlijk zijn, wat was het leven zonder deze wondermachientjes? Zitten we niet allemaal te wachten op dat ene moment dat we weer een hoop bladeren kunnen gaan blazen van ons gazon? Wat een uitkomst voor onze saaie, bladblaarloze dagen. Laten we ons nu maar vol overgave storten op het blazen van alle bladeren in het land. Het leven is weer compleet.

Bron: ChatGPD

Weer is het een leuke tekst. Maar het meest opvallende is natuurlijk dat de chatbot iets té creatief wordt. Hij heeft een niet-bestaand woord verzonnen. Want wat zijn ‘bladblaarloze dagen’?

Daarover later meer.

Je ziet ook dat de opbouw van het stukje over bladblazers behoorlijk overeenkomt met die van het hagelslag-stukje. De tekst is vrij algemeen, er worden geen namen van uitvinders genoemd, of concrete voorbeelden van gebeurtenissen.

Vaak herhaalt de chatbot een bepaalde conclusie in verschillende bewoordingen: ‘we hebben de uitvinding van de eeuw’, wat een uitkomst’, ‘het leven is weer compleet’

ChatGPD vliegt uit de bocht

En dit zie je steeds als je de tool vraagt om een creatieve tekst te schrijven. De AI is vooral creatief door steeds nieuwe synoniemen te kiezen voor een bepaalde boodschap (iets waar je als schrijver natuurlijk iets van kunt leren).

Vervolgens wordt die boodschap onderbouwd door een heel algemene conclusie die in verschillende taalconstructies wordt gegoten.

Sarcasme wordt bijvoorbeeld bijna altijd toegevoegd door overdrijving en retorische vragen, zoals: ‘wat is er nu lekkerder dan een bergje suiker op je brood? en ‘wat was het leven zonder deze wondermachientjes?’.

Sprookjes van een schrijfrobot

Maar soms vliegt de chatbot dus ook complet uit de bocht met niet-bestaande woorden. En daar houdt het niet op. Als ChatGPD geen antwoord kan geven op een vraag, zuigt de chatbot soms complete gebeurtenissen uit zijn duim. 

Ik vroeg bijvoorbeeld ook om een samenvatting van het nieuwe boek van Stephen King, Fairy Tale. Blijkbaar staat dit boek nog niet in de database van de chatbot, want dit was het antwoord.

Fairy Tale is een kort verhaal van Stephen King dat gaat over een vrouw die in contact komt met haar innerlijke, fantasierijke kant. Ze leeft een saai en onbevredigend leven als huismoeder, totdat ze op een dag in een magische wereld belandt waar ze haar wildste dromen kan laten uitkomen. Ze ontdekt dat ze zelf de enige is die haar beperkingen kan opheffen en dat ze de macht heeft om haar eigen leven te veranderen. Maar uiteindelijk leert ze ook dat het belangrijk is om terug te keren naar de werkelijkheid en verantwoordelijkheid te nemen voor haar acties.

ChatGPD

Dit is een verzinsel. Er bestaat geen korte verhaal van Stephen King met de titel Fairy Tale over een huismoeder die in een magische wereld belandt. (Lees hier mijn recensie van Fairy Tale van Stephen King, over het echte plot)

Kortom: ChatGPD slaat hier op hol. En nee, daarmee wil ik de kunstmatige intelligentie van de tool niet meteen afschrijven.

De toegevoegde waarde van ChatGPD voor schrijvers

Integendeel, het laat volgens mij juist een kant van de technologie zien, die schrijvers goed van pas kan komen. De tool voegt woorden, maar ook zinnen en ideeën samen die je als mens niet zo snel zou combineren.

Dat kan leiden tot foutieve informatie, en dat wil je niet als je artikelen schrijft.

Maar aan schrijven gaat een bezigheid vooraf, waarbij je soms juist wél iets onverwachts wil bedenken. 

Zelf gebruik ik ChatGPD niet om te schrijven, maar om te brainstormen. Het programma kan bij de juiste opdrachten geweldig buiten de lijntjes denken.

Een idee van ChatGPD voor een thriller

Zo vroeg ik het programma om ideeën te bedenken voor een boek met schrijftips dat tegelijkertijd een thriller is. Dit waren een paar interessante suggesties. 

  • Het perfecte alibi: een thriller over een schrijver die een alibi voor een misdaad moet verzinnen
  • De stem in je hoofd: een thriller over de gevaren van het innerlijk monologen
  • “De vijand in jezelf: een thriller over het overwinnen van writers block
  • “Moord op het manuscript: een thriller over de rivaliteit in de literaire wereld”

Op sommige van deze ideeën was ik zelf niet zomaar gekomen.

Natuurlijk moet je er nog wat aan sleutelen. Maar zeg nu zelf: een boek met tips voor het schrijven van dialogen, over een schrijver die uiteindelijk zo veel in zichzelf gaat praten dat hij doordraait – dat is toch best een origineel idee?

Of een thriller over een schrijver die een alibi voor een misdaad moet verzinnen, en die terloops allerlei schrijftechnieken bespreekt, waarmee hij mensen om de tuin leidt – ik kan me daar best iets bij voorstellen.

Brainstormen met AI

Maar ook voor SEO-schrijven kan kunstmatige intelligentie handig zijn. Je kunt ChatGPD bijvoorbeeld ook vragen wat de meest gestelde vragen zijn over een bepaald onderwerp, zoals schrijven of reizen naar Finland. Zo kun je snel op ideeën komen voor artikelen met antwoorden waar veel mensen naar zoeken in Google.

SEO-expert Bart van der Meer deelde op LinkedIn bijvoorbeeld een lijst met de 100 meest gestelde vragen over honden, gemaakt door AI.

En zelfs het niet-bestaande plot dat ChatGPD genereerde voor ‘Fairy Tale’ van Stephen King is best bruikbaar. Als de ‘king of horror’ zich ertoe zou zetten, zou hij er waarschijnlijk best een goed kort verhaal van kunnen maken. 

Voor mij is dit verreweg de meest veelbelovende functie van ChatGPT. Ik zie de tool niet als zelfstandige schrijver, maar als een razendsnelle hulpje bij het brainstormen. Met één druk op de knop krijg je toegang tot talloze ideeën die de kunstmatige intelligentie genereert. 

Een pakkende titel met AI

Toegegeven, soms zijn die suggesties waardeloos. Toen ik vroeg naar een kop voor een artikel over schrijven met behulp van ChatGPT waarin Stephen King wordt genoemd, kreeg ik deze kop:

Stephen King’s geheim voor creativiteit onthuld: ChatGPT

Bron: ChatGPT

Die kop is onbruikbaar, want het klopt gewoon niet. Maar een andere suggestie zette me wel op het goede spoor. 

Chatgpt: het ultieme hulpmiddel voor schrijvers, zelfs voor Stephen King

Ik heb deze suggestie nog iets aangepast, Je zou dus kunnen zeggen dat ik de kop voor dit artikel samen met ChatGPT heb bedacht. 

Lees ook:

Mis geen schrijftips…

Schrijf je net als 10.000 anderen in voor mijn wekelijkse schrijftip. De ‘gouden’ tip ontvang je meteen! Klik op de mail.

Boek schrijven?

Abonneer je op mijn speciale nieuwsbrief voor schrijvers van boeken. Elke week inspiratie en tips.

Wie is Schrijfvis eigenlijk? En wat kun je hier doen?

Klik op de button en neem een kijkje bij de cursussen: je kunt meteen beginnen!

Welke schrijfcursus op Schrijfvis past bij jou? Vergelijk de cursussen

Luister de Schrijfvis-podcast

Verrassende interviews met inspirerende schrijvers, copywriters, journalisten zoals Mensje van Keulen, Govert Schilling, Aartjan van Erkel, Jozua Douglas en de bekendste literair agent van Nederland.

Luister de podcast

Dennis Rijnvis

Dennis Rijnvis, journalist voor onder meer De Volkskrant, Quest, Nu.nl en Psychologie Magazine. Maar ook schrijver van de thriller Savelsbos, uitgegeven door Cargo/De Bezige Bij. Op dit blog deel ik mijn inzichten en ervaringen op het gebied van schrijven.

Leave a Reply