Skip to main content

Deze kerstreclame van Amazon is vermomd als fabel maar mist één belangrijk ingrediënt

By december 20th, 2021Storytelling

Zou jij op kerstavond graag op de bank zitten met een valse hond die zijn prooien met botten en al opvreet? 

Dat klinkt niet als een ontspannen kerstfeest. En toch werd ik nieuwsgierig van de nieuwe kerstreclame van Amazon Prime, waarin een eenzame man kerst viert met een hyena. Sterker nog: het leek me een volstrekt logisch uitgangspunt voor een verhaal. Ik keek meteen op mijn telefoon om te zien uit welke nieuwe Disney-film het beeld kwam. 

Wat bleek? Het was geen nieuwe serie of film. In de reclame wordt simpelweg gebruik gemaakt van één van de oudste vertelvormen ter wereld: de fabel. Waarom werkt dat goed?

Wat is een fabel? Wat zijn de belangrijkste kenmerken?

In fabels spelen dieren met menselijke trekjes altijd een hoofdrol. Ze kunnen praten, lachen, of bijvoorbeeld: series kijken.

Het verhaal in de Amazon-reclame gaat ongeveer zo: de hoofdrolspeler ontmoet zijn ongewone huisdier voor het eerst als hij in de dierentuin voor het hyena-verblijf filmpjes kijkt op zijn telefoon. Hij ontdekt dat één van de hyena’s ook niets liever doet dan films en series kijken en daardoor is verstoten door zijn soortgenoten. De man stopt het dier stiekem in een karretje, dat hij ongezien de dierentuin uit rijdt.

Al snel zit hij samen met de hyena in een café om een serie te giechelen, en later nestelt het dier zich op zijn bank voor de televisie. De boodschap volgens Amazon: onverwachte ontmoetingen brengen je onverwacht plezier.

En dat is weer een kenmerk van een fabel: in de dierenvertellingen zit altijd een moraal. Je hebt als lezer het gevoel dat je er een les uit trekt. (lees hier wat het verschil is tussen fabels, legendes en sprookjes

Waarom een fabel goed werkt

Als je een verhaal in vorm van een fabel giet, klikt er meteen iets in het hoofd van je kijker of lezer. Doordat we het gevoel hebben dat we er iets van opsteken, krijgt het verhaal iets betrouwbaars.

Verder zijn we zo vertrouwd met de dierenvertellingen dat we het plot van onbewust meteen accepteren, of de hoofdrolspelers nu tv-kijkende hyena’s zijn, zingende krekels, of pratende vossen. 

Fabels zijn namelijk zo oud als de mensheid, ze waren al razend populair in de bakermat van onze cultuur: het oude Griekenland. De eerste fabels zouden rond het jaar 500 voor Christus zijn bedacht door de mythische grondlegger van de fabel, een gebochelde dichter met de naam Aesopus

(Je kunt trouwens ook iets leren van zijn collega Aristoteles)

En eigenlijk zijn fabels nooit weg geweest. Ook wij zijn ermee opgegroeid. Grote kans dat je als kind bijvoorbeeld een verhaal van Aesopus hebt gehoord over een schildpad die een race van een haas wint. Veel kinderfilms en series zijn ook fabels, denk bijvoorbeeld aan Bambi of de Nederlandse kinderserie Boes over een os op klompen die allerlei avonturen beleefd.

Dit deden de eerste fabelvertellers anders en gruwelijker

De oudste fabelvertellers hadden wel iets meer lef dan hun moderne collega’s van Disney en Amazon. Ze kozen vaak voor een onverwacht en gruwelijk einde. In hun fabels was het waarschijnlijk slecht afgelopen met de man die naast de hyena zit. Hoe precies? Dat lees je onderaan dit artikel.  

Het hyena-verhaal van Amazon eindigt nogal zoetsappig, zoals je kunt zien in onderstaande video. Of daaronder kunt lezen.

Tegen het einde van het spotje graait de man het laatste nootje uit een bakje op tafel, terwijl de hyena naast hem ligt op de bank. Het dier springt op en laat zijn tanden zien. Even schrikt de man. Dan begint de hyena te giechelen: die aanval was maar een grapje. Want tja, het moet wel een kerstverhaal blijven. 

Fabel: de hyena en de ezel

Hoe was deze kerstfabel geëindigd als de oudste fabelmakers één van hun gruwelijke ontknopingen hadden bedacht? Een goed voorbeeld is een eeuwenoude Afrikaanse fabel die óók gaat over een hyena met een bijzondere vriendschap. De beste kameraad van het dier is een ezel. Hoe liep dat verhaal af?

Op een dag bekent de hyena dat hij stiekem een beetje bang is voor zijn vriend. Daarop begint de ezel te lachen. ‘Waarom zou je bang zijn voor mij?’ 
De hyena zegt: vanwege die puntige horens op je kop
De de ezel begint te lachen. ‘Dit zijn geen hoorns roept hij, dit zijn gewoon mijn oren.
De hyena kijkt hem verbaasd aan, en aarzelt geen moment. Hij bespringt de ezel en bijt hem dood. 

(Best realistisch trouwens, want hyena’s zijn niet alleen aaseters, zoals veel mensen denken. Ze jagen op prooien als zebra’s en kunnen die binnen een halfuur met botten en al verslinden.)

Fabel: de kikker en de os

Met een ouderwets en onverwachts einde zoals in bovenstaande fabel komt de moraal veel harder binnen. Ik vermoed dat de ontknoping van het Amazon-spotje ook meer indruk had gemaakt als de hyena de man had opgegeten – als een kerstdiner. Het zou ook nog passen bij het product Amazon Prime, want in de series die je erop kunt kijken (zoals Dexter) vloeit het bloed ook rijkelijk.

Kortom: als je een fabel schrijft, doe het dan met lef.

Mijn favoriete fabel is er eentje van Aesopus: de kikker en de os. In dit verhaal wil een kikker zo graag indruk maken op een os dat hij zichzelf opblaast om groter te lijken. Maar hij gaat te ver. Het dier blaast zijn groene lichaampje zo ver op, dat hij uit elkaar barst en zijn organen naar buiten spatten. 

De boodschap van die fabel: doe jezelf niet groter voor dan je bent. Zelf moet ik dan altijd denken aan teksten die zijn volgepropt met moeilijke woorden en jargon om indruk te maken. Die schrijvers proberen zich ook groter voor te doen dan ze eigenlijk zijn. Ze blazen ze hun eigen verhaal op met moeilijke termen.

En dat is nergens voor nodig. In mijn cursus Pakkend schrijven ontdek je hoe je echt indruk maakt op je lezer, zonder te kwaken als een opgeblazen kikker. En daar hoef je geen fabels voor te verzinnen. Je kunt gewoon putten uit je eigen ervaringen.  

Bekijk de cursus Pakkend schrijven!

Lees ook:
– Deze eeuwenoude storytelling-methode van Aristoteles werkt nog steeds geweldig
– Wat is storytelling eigenlijk? De basis bestaat uit deze twee stappen
– Dit is de moeder aller schrijftips

Mis geen schrijftips…

Schrijf je net als 10.000 anderen in voor mijn wekelijkse schrijftip. De ‘gouden’ tip ontvang je meteen! Klik op de mail.

Boek schrijven?

Abonneer je op mijn speciale nieuwsbrief voor schrijvers van boeken. Elke week inspiratie en tips.

Wie is Schrijfvis eigenlijk? En wat kun je hier doen?

Klik op de button en neem een kijkje bij de cursussen: je kunt meteen beginnen!

Welke schrijfcursus op Schrijfvis past bij jou? Vergelijk de cursussen

Dit is mijn basiscursus: Pakkend Schrijven!

Schrijf je webteksten, rapporten, mailings of notities en heb je het gevoel dat ze aantrekkelijker kunnen? In mijn cursus Pakkend schrijven leer je de basistechnieken waarmee je elke tekst aantrekkelijker maakt. Bekijk nu deze cursus, tijdelijk slechts 79 euro!

Bekijk de cursus Pakkend schrijven

Voor gevorderden: cursus Storytelling in je tekst

Ga een stap verder en leer hoe je van je tekst een onweerstaanbaar verhaal maakt. In deze cursus oefen je met concrete schrijftechnieken die je steeds opnieuw kunt inzetten om je artikelen meer spanning, structuur en verrassing te geven.

Bekijk de cursus Storytelling in je tekst

Creatief schrijven? Ontgrendel je verbeelding

Houd je van creatief schrijven? Volg dan de online videoworkshop Korte verhalen schrijven – ontgrendel je verbeeldingBetaal en begin vandaag nog. Al 250 mensen gingen je voor! Na afloop heb je gegarandeerd een kort verhaal geschreven. Soms is een kort verhaal de eerste stap naar een boek.

Bekijk de cursus Kort verhaal - ontgrendel je verbeelding

Luister de Schrijfvis-podcast

Verrassende interviews met inspirerende schrijvers, copywriters, journalisten zoals Mensje van Keulen, Govert Schilling, Aartjan van Erkel, Jozua Douglas en de bekendste literair agent van Nederland.

Luister de podcast

Dennis Rijnvis

Dennis Rijnvis, journalist voor onder meer De Volkskrant, Quest, Nu.nl en Psychologie Magazine. Maar ook schrijver van de thriller Savelsbos, uitgegeven door Cargo/De Bezige Bij. Op dit blog deel ik mijn inzichten en ervaringen op het gebied van schrijven.

Leave a Reply