Categorie

Journalistiek schrijven

column schrijven

Dit is hoe NRC-columnist Rosanne Hertzberger haar vlijmscherpe columns schrijft

Door | Journalistiek schrijven | One Comment

In deze post krijg je een lesje column schrijven van Rosanne Hertzberger. Maar eerst vertel ik waarom ik altijd ruzie met haar maak. Want ik beken: Rosanne kan het bloed onder mijn nagels vandaan halen. We hebben allebei een flexplek in de coworkingspace Nomadz in Den Haag. Ik werk meestal aan artikelen voor Nu.nl, De Volkskrant, of Quest, Rosanne gebruikt het kantoor als proeftuin voor haar columns in NRC. Ze provoceert haar kantoorgenoten graag met stellingen die ze later in haar artikelen verwerkt.

Een voorbeeldje uit de praktijk. Tijdens de lunch voerden we een gesprek over koetjes en kalfjes – ik vertelde wat ik op tv had gezien.

‘Gisteren zag ik de afscheidsspeech van Hillary Clinton na haar verlies in de verkiezingen. Ik vond dat ze veel sympathieker overkwam dan tijdens de campagne.’

Rosanne: Ja Dennis, uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat mannen een vrouw altijd sympathieker vinden als ze geen bedreiging meer vormt en zichzelf in een ondergeschikte positie plaatst.

Column schrijven = vervelend

Ik voelde me weggezet als vrouwenonderdrukker en we belandden in een felle discussie, zoals bijna elke dag. Maar eerlijk is eerlijk, waarschijnlijk erger ik me vaak aan Rosanne, omdat ze gewoon verrassender denkt dan ik. Ik bewonder haar columns. Niemand in Nederland schrijft volgens mij zo scherp en tegendraads als zij (neem alleen al de titel van haar nieuwe boek – Ode aan de e-nummers). Genoeg redenen om haar te interviewen over haar aanpak bij het column schrijven.

Read More
koppen maken

Zó maak je aantrekkelijke koppen en trek je meer lezers (of toch niet?)

Door | Bloggen, Journalistiek schrijven | One Comment

oede koppen boven artikelen kunnen nogal een verschil maken. Een paar jaar geleden schreef ik een Volkskrant-artikel over manieren om je biologische klok te verzetten. De insteek was: hoe kun je als avondmens veranderen in een ochtendmens? De  eindredactie bedacht een nogal cryptische kop: ‘Matineus. Maar niet heus’.

(Om eerlijk te zijn kende ik het woord matineus niet eens. Het betekent: geneigd om vroeg op te staan).

Het artikel werd in eerste instantie nauwelijks gelezen op de website. Totdat de redactie de kop veranderde in: Zomerjetlag? Biologische klok verzetten is heel eenvoudig. Het stuk steeg met stip naar een plek in de top 10 van meest gelezen artikelen.

Niet zo verrassend natuurlijk. ‘Matineus. maar niet heus’ is zo cryptisch dat weinig mensen de insteek van het artikel meteen zullen begrijpen. Maar wat zijn nu precies de kenmerken van een goede kop: hoe zorg je ervoor dat mensen dat mensen worden gegrepen door de titel van je blogpost of artikel?

Read More
boeken over schrijven

22 boeken over schrijven en de lessen die ik ervan leerde

Door | Creatief schrijven, Journalistiek schrijven, Schrijven algemeen | 5 Comments

Boeken over schrijven zijn er in overvloed. Maar ze zijn niet allemaal even goed. Of, in de woorden van Stephen King:

‘De meeste boeken over schrijven staan bol van de onzin. (…) Romanschrijvers, ikzelf niet uitgezonderd, begrijpen niet veel van wat ze doen – niet waarom het werkt als het goed is niet waarom het niet werkt als het slecht is.’

Toch heb ik veel schrijfboeken gelezen, waarvan ik wél iets heb opgestoken. Hieronder heb ik 21 boeken over schrijven op een rijtje gezet, mét de belangrijkste schrijflessen die ik eruit heb getrokken.

Op nummer één van de lijst staat een boek van King: Over Leven en Schrijven. Maar ook de andere twintig boeken zijn op één of andere manier belangrijk voor me geweest.

Read More
nieuwsbericht schrijven

Een nieuwsbericht schrijven in 7 stappen – de stroomstoringmethode

Door | Journalistiek schrijven | 7 Comments

Een nieuwsbericht schrijven is een vak apart. Je begint namelijk niet bij het begin van een verhaal, maar in het midden. Hieronder lees je in zeven stappen hoe je een goed nieuwsbericht opbouwt volgens de ‘stroomstoringmethode’. Maar dit artikel gaat ook over een loslopende chimpansee op Schiphol. (Klik hier als je liever een achtergrondartikel wil schrijven)

Stroomstoring

Read More
geld verdienen met bloggen

Wat je als journalist verdient + 9 tips om te onderhandelen

Door | Journalistiek schrijven | Geen reacties

Kun je daarvan leven? Die vraag krijg ik regelmatig als ik vertel dat ik artikelen schrijf voor kranten, tijdschriften en websites. Bij deze het antwoord op de vraag: wat verdient een journalist?

Schrijven is geen vetpot. Bij mijn eerste opdrachtgever – De Delftse Post – verdiende ik ongeveer 30 euro voor een artikel van 800 woorden. Als ik met dat tarief een aanvaardbaar salaris zou willen verdienen, zeg 3.000 euro, dan zou ik 80.000 woorden per maand moeten schrijven, oftewel een boek per maand. Mijn thriller Savelsbos was iets meer dan 82.000 woorden lang.

Gelukkig verdien je als schrijver voor landelijke publicaties beter. De gemiddelde tarieven bij kranten en tijdschriften waarvoor ik nu werk, liggen tussen de 0,35 en 0,45 cent per woord.

Wat verdient een journalist?

Als ik maandelijks 3500 euro per wil verdienen – een bedrag waarmee ik prima kan rondkomen – moet ik 10.000 woorden per maand schrijven. Dat is één lang artikel per week (2.500 woorden) in bijvoorbeeld de Volkskrant, Psychologie Magazine, Quest of KIJK.

Daarmee heb je het als freelance schrijver in Nederland relatief makkelijk, zo blijkt uit dit onderzoek van de Amerikaanse infographic-website Venngage. Journalisten en tekstschrijvers in New York City moeten gemiddeld ruim 17.000 woorden per maand aan opdrachtgevers verkopen om hun rekeningen te betalen.

Maar het gaat hier natuurlijk om gemiddelden. Het antwoord op de vraag ‘wat verdient een journalist?’ hangt in grote mate af van waar je pitcht en hoe je met opdrachtgevers omgaat. Hieronder negen tips om je woorden voor een zo goed mogelijke prijs aan de man te brengen.

Read More
opzet van een artikel

Zes dingen die je moet weten voordat je een artikel gaat schrijven

Door | Journalistiek schrijven | 2 Comments

‘Niet meer vergeten: opzet van je artikel maken’, die woorden staan in rood op het whiteboard boven mijn bureau. Hieronder lees je waarom ze me uren aan overbodig werk kunnen besparen en hoe je een goede artikelopzet maakt.

Begin oktober stond mijn artikel ‘Geheugen-hacker‘ op de cover van het Sir Edmund-katern in de Volkskrant. Ik kreeg er veel positieve reacties op en het was al snel trending in de online krantenkiosk Blendle. Toch zal ik het artikel zelf vooral onthouden als een voorbeeld van hoe het niet moet.

Begin oktober stond mijn artikel ‘Geheugen-hacker’ op de cover van het Sir Edmund-katern in de Volkskrant. Ik kreeg er veel positieve reacties op en het was al snel trending in de online krantenkiosk Blendle. Toch zal ik het artikel zelf vooral onthouden als een voorbeeld van hoe het niet moet.

Toen ik de eerste versie naar de Volkskrant stuurde, kreeg ik een mail terug met de opmerking: ‘Leest lekker, maar het verhaal mist diepgang.’

Waarom is een opzet van een artikel belangrijk?

Read More
reisverhaal schrijven, reisjournalistiek

Reisverhaal schrijven? Begin alsjeblieft niet over de aardige bevolking

Door | Bloggen, Journalistiek schrijven | Geen reacties

Ga je een reisverhaal schrijven? Zet dan alsjeblieft niet in je artikel dat de bevolking zo aardig is. Dat is zomaar een tip van Iris Hannema, ook wel ‘de stoerdere versie van Floortje Dessing‘ genoemd. Als iemand weet hoe je een reisverhaal schrijft, is zij het. Hannema bezocht 100 landen en schreef verhalen voor onder meer National Geographic, nrc.next, Vogue, en Trouw. Een greep uit haar werkplekken van de laatste 10 jaar: een boot op de Amazone, de sloppenwijken van Rio en een salsaclub in Addis Abeba.

Klinkt als een jaloersmakende baan, maar een reisverhaal schrijven is niet alleen maar spannend en avontuurlijk. Hannema zit ook grote delen van de dag te werken achter haar laptop. Hoe verwerkt ze haar ervaringen tot aansprekende artikelen? Welke woorden vermijdt ze en vanuit welk perspectief schrijft ze graag?

Zeven vragen aan één van de beste reisjournalisten van Nederland. Ga je zelf een reisverhaal schrijven, opletten!

Read More

Waarom je geïnterviewden niet te veel moet citeren in je artikelen

Door | Journalistiek schrijven | 5 Comments

Ik lees niet graag oude artikelen van mezelf, vooral vanwege de lange citaten. In mijn eerste jaren als journalist maakt ik consequent dezelfde fout bij het citeren van geïnterviewden: ik gaf ze te veel ruimte. De citaten in mijn artikel bestonden soms uit zes of zeven zinnen. De mensen die ik had gesproken, kwamen over als spraakwatervallen.

Hieronder een voorbeeld uit een artikel dat ik vijf jaar geleden voor Intermediair schreef. In het stuk citeerde ik neurobioloog Dick Kraaij over de invoering van het studiehuis, een schoolsysteem waarbij leerlingen meer eigen verantwoordelijkheid krijgen. De geïnterviewde vond dat geen goed idee.

“Als neurobioloog kan zie ik de invoer van het studiehuis met lede ogen aan. De hersenen van 16-jarige mensen zijn simpelweg nog nog niet klaar om zo veel eigen verantwoordelijkheid te nemen, in zekere zin is hun brein nog te licht. Het gedeelte van het brein dat is betrokken taken zoals planning, zelfbeheersing en het delegeren van taken groeit nog tussen het achttiende en vierentwintigste levensjaar. Het is niet voor niets dat het studiehuis op middelbare scholen een mislukking is geworden.”

Op zich een interessant betoog. Maar de meeste zinnen hierboven had ik niet tussen aanhalingstekens moeten zetten. Ze hebben namelijk geen toegevoegde waarde als citaat. Het is uitleg, en iets uitleggen kun je altijd beter in je eigen woorden – door te parafraseren.

De hersenen van scholieren volgens neurobioloog Kraaij ‘te licht’ voor het studiehuis. De hersenschors – het voorste deel van het brein –  is pas rond het 21e levensjaar volgroeid. En dat is nu juist het hersendeel dat je nodig hebt voor planning, zelfbeheersing en het delegeren van taken. “16-jarigen zijn nog niet klaar om veel eigen verantwoordelijkheid te nemen”, zegt Kraaij. “Het is niet zo gek dat het studiehuis op middelbare scholieren een mislukking is geworden”.  

Als je parafraseert, heb je meer vrijheid, omdat je niet letterlijk hoeft te herhalen wat de geïnterviewde zei.  Je kunt de informatie daardoor scherper en aantrekkelijker opschrijven. Zo ontstaat er een betere alinea die meer richting geeft aan je verhaal.

Citeren

Het percentage aan citaat in mijn artikelen ligt nu ongeveer de helft lager dan in mijn beginjaren als journalist. Sommige stukken bestonden destijds voor zeker 30 tot 40 procent uit citaten.

Dat vele citeren is volgens mij luiheid. Je schrijft precies op wat de geïnterviewde heeft gezegd en hoeft zelf niet te zoeken naar originele formuleringen.  Nu kies ik vaker voor parafraseren in plaats van citeren. Ik schat ik dat ongeveer 10 tot 15 procent van mijn artikelen tussen aanhalingstekens staat.

Volgens mij moet je een geïnterviewde alleen citeren in de volgende gevallen.

Read More

Verhelder je teksten

Ontvang maandelijks de beste schrijftips (gratis)